Остеопения ва остеопороз: фарқи нимада?
Остеопения ва остеопороз — иккаласи ҳам суяк минерал зичлигининг пасайиши. Лекин оғирлик даражаси ҳар хил: остеопения — огоҳлантириш, остеопороз — синиш хавфи юқори бўлган касаллик.
Бир хил нарсами?
Йўқ. Иккаласини ҳам DXA денситометрия натижасидаги Т-кўрсаткич билан ажратилади (менопаузадан кейинги аёллар ва 50 ёшдан ошган эркакларда):
- Т ≥ −1,0 — норма
- Т −1,0 … −2,5 — остеопения
- Т ≤ −2,5 — остеопороз
Натижани қандай ўқиш ҳақида батафсил: Денситометрия натижасини қандай тушуниш керак.
Остеопения нима?
Остеопения — суяк зичлиги меъёрдан паст, лекин ҳали остеопороз даражасида эмас. Бу огоҳлантирувчи сигнал ва олдини олиш учун имконият.
Суякда нима бўлади? Суякни емирувчи жараён янги суяк ҳосил бўлишидан бироз устун кела бошлайди:
- зичлик енгил пасаяди
- суяк мустаҳкамлиги бироз камаяди
- ички тузилишда дастлабки ўзгаришлар пайдо бўлади
Остеопороз нима?
Остеопороз — суяк мустаҳкамлиги пасайиб, синиш хавфи ортадиган скелет касаллиги. Суяк емирилиши янги суяк ҳосил бўлишидан сезиларли ва узоқ вақт устун келади:
- зичлик сезиларли камаяди
- ички тузилиш бузилади, ғоваклар катталашади
- суяк мўртлашади, кичик зарбадан ҳам синиши мумкин
Кўпинча синадиган жойлар: умуртқа (бел ва кўкрак қисми), сон бўғими (сон суяги бўйни) ва билак (йиқилганда қўлга таянишда). Кўпинча биринчи белгиси — кичик жароҳатдан синиш. Батафсил: Остеопороз нима.
Суяк зичлигини нима пасайтиради?
- кам ҳаракат ва куч машқлари йўқлиги
- мушак массаси камлиги, тана вазни паст
- калсий ва Д витамини етишмаслиги
- нотўғри овқатланиш, чекиш ва спиртли ичимлик
- узоқ вақт стероид (глюкокортикоид) дорилар
- гормонал ва моддалар алмашинуви бузилишлари
- менопауза (эстроген камайиши)
- оилада остеопороз бўлиши
Бир нечта омил бўлса — суяк зичлигини текширинг.
Нима ёрдам беради?
Шифокор назоратида ҳаракат ва машқлар суяк ва мушакни мустаҳкамлайди:
- босқичма-босқич, хавфсиз юклама
- куч (қаршилик) машқлари
- юриш каби юк тушадиган машқлар
- мувозанат ва координатсия машқлари
- йиқилишнинг олдини олишни ўрганиш
Натижада куч, мувозанат ва ҳаракатчанлик яхшиланади, йиқилиш ва синиш хавфи камаяди. Машқ тури, калсий, Д витамини ва дори даволашини шифокор белгилайди.
Қандай аниқланади?
Остеопения ҳам, остеопороз ҳам оғриқсиз кечади. Уларни DXA денситометрия синиш юз беришидан олдин аниқ кўрсатади. Текширув тахминан 15 дақиқа давом этади, оғриқсиз, натижа 30–40 дақиқада берилади. Катталар ва 5 ёшдан катта болалар, вазни 150 кг гача бўлганлар текширилади.
Манзил: Тошкент, Мирзо Улуғбек шоҳ кўчаси, 30-уй (Clinic Pro биноси). Мўлжал: Арбат ресторани, 148-сонли мактаб. Иш вақти: душанба–шанба, 08:00–17:00.
Суяк зичлигингизни текширтиринг
Текширув 15 дақиқа, натижа 30–40 дақиқада. Ду–Ша 08:00–17:00.
Кўп бериладиган саволлар
Остеопения касалликми?
Остеопения — суяк зичлиги меъёрдан паст, лекин остеопороз даражасига етмаган ҳолат. Бу огоҳлантириш: ўз вақтида чоралар кўрилса, остеопорознинг олдини олиш мумкин.
Остеопения остеопорозга айланадими?
Сабаби бартараф этилмаса, вақт ўтиши билан суяк зичлиги янада пасайиб, остеопороз ривожланиши мумкин. Шунинг учун шифокор кузатуви ва такрорий DXA тавсия этилади.
Остеопенияни қандай аниқлаш мумкин?
Фақат суяк зичлигини ўлчаш билан — DXA денситометрия орқали. Оддий рентген буни аниқ кўрсатмайди.