Денситометрия нима ва у қандай ўтказилади?

Денситометрия — суяк минерал зичлигини ўлчайдиган текширув. У остеопорозни суяк синишидан олдин аниқлашга ёрдам беради. Қуйида оддий тилда тушунтирамиз.

Янгиланган: 23.10.2026

Денситометрия нима?

Денситометрия — суякнинг қанчалик зич ва мустаҳкам эканини рақамларда кўрсатадиган текширув. Энг аниқ ва кенг тарқалган усули DXA (икки энергияли рентген абсорбсиометрияси) деб аталади. Аппарат суякдан жуда паст дозадаги рентген нурини ўтказади ва суяк минерал зичлигини (BMD) ҳисоблайди.

Одатда икки соҳа текширилади: умуртқа поғонасининг бел қисми ва сон бўғими. Керак бўлса, билак суяги ҳам текширилади. Замонавий DXA аппарати бундан ташқари тана таркибини ҳам ўлчайди: ёғ, мушак ва суяк массасини.

Нега бу текширув керак?

Остеопороз — суяклар мўрт бўлиб, осон синадиган касаллик. У йиллар давомида оғриқсиз ва белгисиз кечади. Кўпинча одам уни биринчи марта суяги синганда билади. Халқаро остеопороз жамғармаси маълумотига кўра, 50 ёшдан ошган ҳар уч аёлдан бири ва ҳар беш эркакдан бирида остеопороз бор.

Денситометрия суяк зичлигининг пасайишини синишдан олдин кўрсатади. Шунда шифокор ўз вақтида даволаш ёки профилактикани бошлай олади.

Кимга тавсия этилади?

• 50 ёшдан ошган аёллар ва менопаузадан кейинги аёллар
• 55 ёшдан ошган эркаклар ёки хавф омиллари бор эркаклар
• кичик жароҳатдан суяги синган одамлар
• узоқ вақт глюкокортикоид (гормонал) дорилар ичган беморлар
• қалқонсимон без, буйрак, ичак касалликлари, қандли диабет, ревматоид артрити борлар
• тана вазни паст одамлар, оиласида сон суяги синиши бўлганлар
• бўйи пасайиб кетган ёки букчайиб қолган одамлар
• хавф омиллари бор 5 ёшдан катта болалар — шифокор йўлланмаси билан

Текширув зарурлигини ёш ва хавф омилларига қараб шифокор белгилайди.

Текширув қандай ўтади?

• Рўйхатга олиш. Беморнинг маълумотлари киритилади: ёши, бўйи, вазни.
• Жойлашиш. Бемор столга ётади. Аппарат очиқ, тор қувур ёки шовқин йўқ.
• Сканерлаш. Аппаратнинг елкаси керакли соҳа устидан секин ўтади. Бу вақтда бир неча дақиқа қимирламай ётиш керак.
• Натижа. Кўрсаткичлар ҳисобланади, хулоса 30–40 дақиқада тайёр бўлади ва беморнинг ўзига қоғоз ёки электрон шаклда берилади.

Бутун текширув ўртача 15 дақиқа давом этади. У оғриқсиз, укол ёки дори талаб қилмайди. Нурланиш дозаси жуда паст.

Тайёргарлик

• Металл қисмсиз (тугма, занжир, камар) енгил кийимда келинг.
• Калсий ёки Д витамини ичсангиз, текширув куни нима қилиш кераклигини ёзилишда сўранг. Дорини ўзингиз тўхтатманг.
• Яқинда контрастли текширув (KT, барий билан рентген) қилинган бўлса, олдиндан айтинг.
• Ҳомиладорлик эҳтимоли бўлса, албатта олдиндан айтинг: бу ҳолда рентген денситометрияси ўтказилмайди.
• Олдинги денситометрия натижангиз бўлса, олиб келинг: солиштириш осон бўлади.

Натижадаги Т ва З кўрсаткич нимани билдиради?

Т-кўрсаткич суяк зичлигингизни соғлом ёш одамникига солиштиради. Катталарда Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти мезони бўйича:

• −1 ва ундан юқори — меъёр
• −1 дан −2,5 гача — остеопения (зичлик пасайган)
• −2,5 ва ундан паст — остеопороз

З-кўрсаткич сизни ўз ёшингиз ва жинсингиздаги одамлар билан солиштиради. Болалар ва ёшларда натижа айнан З-кўрсаткич бўйича баҳоланади.

Битта рақам бўйича ўзингизга ташхис қўйманг. Натижани шифокор ёшингиз, касалликларингиз ва бошқа омиллар билан бирга баҳолайди.

Тошкентда денситометрия қаерда қилинади?

DENSITOMETRIYA марказида франсуз DMS Imaging STRATOS DXA аппарати ишлайди. Биз катталар ва 5 ёшдан катта болаларни, вазни 150 кг гача бўлган беморларни қабул қиламиз. Суяк зичлиги билан бирга бутун тана таркибини ҳам текшириш мумкин.

• Битта соҳа денситометрияси — 200 000 сўм
• Умуртқа + иккала сон бўғими — 400 000 сўм
• Тана таркиби таҳлили — 300 000 сўм
• Комплекс DXA (умуртқа + иккала сон + тана таркиби) — 500 000 сўм

Манзил: Тошкент, Мирзо Улуғбек шоҳ кўчаси, 30-уй (Clinic Pro биноси), "Саёҳат" меҳмонхонаси яқинида. Иш вақти: душанба–шанба, 08:00–17:00.

Кўп бериладиган саволлар