Densitometriya nima va u qanday o'tkaziladi?
Densitometriya — suyak mineral zichligini o'lchaydigan tekshiruv. U osteoporozni suyak sinishidan oldin aniqlashga yordam beradi. Quyida oddiy tilda tushuntiramiz.
Densitometriya nima?
Densitometriya — suyakning qanchalik zich va mustahkam ekanini raqamlarda ko'rsatadigan tekshiruv. Eng aniq va keng tarqalgan usuli DXA (ikki energiyali rentgen absorbsiometriyasi) deb ataladi. Apparat suyakdan juda past dozadagi rentgen nurini o'tkazadi va suyak mineral zichligini (BMD) hisoblaydi.
Odatda ikki soha tekshiriladi: umurtqa pog'onasining bel qismi va son bo'g'imi. Kerak bo'lsa, bilak suyagi ham tekshiriladi. Zamonaviy DXA apparati bundan tashqari tana tarkibini ham o'lchaydi: yog', mushak va suyak massasini.
Nega bu tekshiruv kerak?
Osteoporoz — suyaklar mo'rt bo'lib, oson sinadigan kasallik. U yillar davomida og'riqsiz va belgisiz kechadi. Ko'pincha odam uni birinchi marta suyagi singanda biladi. Xalqaro osteoporoz jamg'armasi ma'lumotiga ko'ra, 50 yoshdan oshgan har uch ayoldan biri va har besh erkakdan birida osteoporoz bor.
Densitometriya suyak zichligining pasayishini sinishdan oldin ko'rsatadi. Shunda shifokor o'z vaqtida davolash yoki profilaktikani boshlay oladi.
Kimga tavsiya etiladi?
- 50 yoshdan oshgan ayollar va menopauzadan keyingi ayollar
- 55 yoshdan oshgan erkaklar yoki xavf omillari bor erkaklar
- kichik jarohatdan suyagi singan odamlar
- uzoq vaqt glyukokortikoid (gormonal) dorilar ichgan bemorlar
- qalqonsimon bez, buyrak, ichak kasalliklari, qandli diabet, revmatoid artriti borlar
- tana vazni past odamlar, oilasida son suyagi sinishi bo'lganlar
- bo'yi pasayib ketgan yoki bukchayib qolgan odamlar
- xavf omillari bor 5 yoshdan katta bolalar — shifokor yo'llanmasi bilan
Tekshiruv zarurligini yosh va xavf omillariga qarab shifokor belgilaydi.
Tekshiruv qanday o'tadi?
- Ro'yxatga olish. Bemorning ma'lumotlari kiritiladi: yoshi, bo'yi, vazni.
- Joylashish. Bemor stolga yotadi. Apparat ochiq, tor quvur yoki shovqin yo'q.
- Skanerlash. Apparatning yelkasi kerakli soha ustidan sekin o'tadi. Bu vaqtda bir necha daqiqa qimirlamay yotish kerak.
- Natija. Ko'rsatkichlar hisoblanadi, xulosa 30–40 daqiqada tayyor bo'ladi va bemorning o'ziga qog'oz yoki elektron shaklda beriladi.
Butun tekshiruv o'rtacha 15 daqiqa davom etadi. U og'riqsiz, ukol yoki dori talab qilmaydi. Nurlanish dozasi juda past.
Tayyorgarlik
- Metall qismsiz (tugma, zanjir, kamar) yengil kiyimda keling.
- Kalsiy yoki D vitamini ichsangiz, tekshiruv kuni nima qilish kerakligini yozilishda so'rang. Dorini o'zingiz to'xtatmang.
- Yaqinda kontrastli tekshiruv (KT, bariy bilan rentgen) qilingan bo'lsa, oldindan ayting.
- Homiladorlik ehtimoli bo'lsa, albatta oldindan ayting: bu holda rentgen densitometriyasi o'tkazilmaydi.
- Oldingi densitometriya natijangiz bo'lsa, olib keling: solishtirish oson bo'ladi.
Natijadagi T va Z ko'rsatkich nimani bildiradi?
T-ko'rsatkich suyak zichligingizni sog'lom yosh odamnikiga solishtiradi. Kattalarda Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti mezoni bo'yicha:
- −1 va undan yuqori — me'yor
- −1 dan −2,5 gacha — osteopeniya (zichlik pasaygan)
- −2,5 va undan past — osteoporoz
Z-ko'rsatkich sizni o'z yoshingiz va jinsingizdagi odamlar bilan solishtiradi. Bolalar va yoshlarda natija aynan Z-ko'rsatkich bo'yicha baholanadi.
Bitta raqam bo'yicha o'zingizga tashxis qo'ymang. Natijani shifokor yoshingiz, kasalliklaringiz va boshqa omillar bilan birga baholaydi.
Toshkentda densitometriya qayerda qilinadi?
DENSITOMETRIYA markazida fransuz DMS Imaging STRATOS DXA apparati ishlaydi. Biz kattalar va 5 yoshdan katta bolalarni, vazni 150 kg gacha bo'lgan bemorlarni qabul qilamiz. Suyak zichligi bilan birga butun tana tarkibini ham tekshirish mumkin.
- Bitta soha densitometriyasi — 200 000 so'm
- Umurtqa + ikkala son bo'g'imi — 400 000 so'm
- Tana tarkibi tahlili — 300 000 so'm
- Kompleks DXA (umurtqa + ikkala son + tana tarkibi) — 500 000 so'm
Manzil: Toshkent, Mirzo Ulug'bek shoh ko'chasi, 30-uy (Clinic Pro binosi), "Sayohat" mehmonxonasi yaqinida. Ish vaqti: dushanba–shanba, 08:00–17:00.
Suyak zichligingizni tekshirtiring
Tekshiruv 15 daqiqa, natija 30–40 daqiqada. Du–Sha 08:00–17:00.
Ko'p beriladigan savollar
Densitometriya zararli emasmi?
Yo'q. DXA juda past dozadagi rentgen nuridan foydalanadi, u oddiy rentgen suratidan ancha kam. Faqat homiladorlik ehtimoli bo'lsa o'tkazilmaydi.
Densitometriya qancha vaqt oladi?
O'rtacha 15 daqiqa. Natija 30–40 daqiqada tayyor bo'ladi.
Shifokor yo'llanmasi kerakmi?
Yo'llanma bo'lsa yaxshi, lekin majburiy emas. Qaysi tekshiruv kerakligini yozilishda maslahat beramiz.
Bolalarga densitometriya qilsa bo'ladimi?
Ha, 5 yoshdan boshlab. Bolalarda natija Z-ko'rsatkich bo'yicha baholanadi, tekshiruv zarurligini shifokor belgilaydi.